Naast de Jack-o’-Lantern, de al of niet uitgeholde en verlichte pompoen, is er een ander element dat onlosmakelijk verbonden is met Halloween Tegenwoordig is het ons vooral bekend vanuit Amerika, waar het heel erg in is, hoewel het in onze contreien ook steeds meer en meer in opkomst is . In Amerika is het uitgegroeid tot een echt kinderritueel . Kinderen gaan verkleed van huis tot huis, van deur tot deur, om snoepgoed en allerlei andere lekkernijen in te zamelen . Als ze geen traktatie (treat) krijgen, zullen ze kattenkwaad (trick) met iemand uithalen. Er zijn 13 gouden regels voor een veilige trick or treat . Vaststaat dat dit populaire kinderritueel oorspronkelijk iets van volwassen was . Waaraan dankt het eigenlijk zijn ontstaan ? Hoe en waarom werd het gelinkt aan Halloween ?

Deze gewoonte heeft verre voorlopers . In overeenstemming met de herkomst van Halloween verwijst een eerste groep deskundigen naar de Keltische traditie . Binnen deze traditie worden ons verschillende verklaringsgronden aangereikt . De ene gaat terug op de geesten der overledenen, de andere op de druïden een weer een andere op dronkemanslofzangen . Of heeft trick or treat iets christelijks, het zogenaamde souling ?

De druïden

Er waren ook nog de druïden . Sommige geloofden dat zij tijdens Samhain de dood uitbeeldden door bepaalde grappen en streken uit te halen met de mensheid. Anderen zin van mening dat hun rituelen juist het omgekeerde doel hadden : de mensen door verschillende praktijken beschermen tegen de ter ugkerende geesten van de overledenen . Wat ook hun opzet was, ze trokken tijdens de nacht van Samhain in ieder geval van huis tot huis . Sommige opperen dat ze daarbij op zoek gingen naar mensenoffers . Anderen houden het wat milder en poneren dat de druïden alleen maar voedsel inzamelden voor de geesten . De druïdische god, Muck Olla, zou in ieder geval chaos veroorzaakt hebben als hem geen eer betoond werd . Het verhaal leert zeker dat de druïden alle boerderijen aandeden, waarvan de gronden bewerkt waren . Als een bepaalde boerderij haar zogenaamde schulden niet betaalde, zou er een soort tragedie plaatsgrijpen . Er zou een dier gestolen worden of er zou brand ontstaan in de schuur . Of nog erger, een familielid zou sterven .

Het gewone volk

Heel wat later en in navolging van de geesten van de overledenen en de druïden, werd dit van huis tot huis trekken een gewoonte van het gewone volk . Zo wilden de armen ook hun graantje meepikken . Om indruk te maken, maar vooral om zich te kunnen veroorloven wat de geesten van de overledenen voor mekaar kregen, verkleedde men zich als geest en zette men maskers op . Men deed vooral de huizen van de rijken aan . Daarbij eiste men een deel op van het ceremoniële voedsel dat opzijgezet was ter ere van de doden . De rest van het procédé is niet anders . Mislukte hun zending om een treat te bemachtigen, dan mondde dit meestal ut in een trick, in grappenmakkerij ten aanzien van de bewoners van het bezochte huis . Werden ze daarentegen wel op hun wenken bedient, dan werd er een gebed opgezegd voor alle overleden leden van de familie .

Dronkemanslofzangen

Een andere verklaring kan prettiger klinken . In ver vervlogen tijden voerden bands seizoengebonden lofzangen op . Zij trokken van huis tot huis, een happening die erg analoog is met de kersttijd, wanneer men zingend van deur tot deur trok en liederen oprakelde . Men noemde dit gebruik caroling ( kerst liederen zingen ) . Oorspronkelijk was het exclusief verbonden met de midwinter . Later ging deze gewoonte over op andere feestdagen . De treat waar men om verzocht, was geen voedsel, maar wel sterke, alcoholische drank .

Souling

Lijnrecht tegenover de net geopperde verklaringsgronden staat de mening dat trick or treat helemaal niets met de Kelten te maken heeft, maar eerder met Allerzielen of All Souls Day . Het daarvan afgeleide souling ontstond bijgevolg veel later, met name rond de 9de – 10de eeuw . Op 2 november trokken in het verleden christenen van dorp tot dorp om soulcakes in te zamelen . Deze cakes werden bereid van vierkante stukken brood met krenten erin . Hoe meer soulcakes men verzamelde, des te meer gebeden werden gepreveld voor de overledenen van de schenkers . De overtuiging bestond vroeger dat de dode in het voorportaal van de hel verbleef gedurende een tijdje na de dood . Bidden, zelfs voor vreemden, kon de doorgang van de ziel naar de hemel enkel maar bespoedigen en vergemakkelijken . Wat er gebeurde, verschilt niet erg van de Keltische praktijken van trick or treat . Mogelijk wijst dit op een gekerstend procédé . Het alternatief, de trick, betekende dan dat men boos werd . Tijdens dat bedelen voor a souling, in wederdienst voor een gebed, zong men regelmatig het volgende liedje :

Soul, soul, for al souling cake .

I pray, good, mussus, for a souling cake .

Appele or pear, plum or cherry,

Any good thing to make us merry .

Amerika tegenwoordig

Het oude gebruik om van deur tot deur te gaan en te vragen naar schenkingen van eten en drank of zelfs geld, werd, zoals de Jack-o’-Lantern, vanuit de Britse eilanden overgedragen naar de USA in de 19de eeuw . De notie trick or treat vond er echter pas algemene ingang vanaf 1930 .

Trick or treat, zoals het beoefend wordt in Amerika, is een complex gebruik dat afgeleid kan worden van diverse streekgebonden tradities . Het is dan ook uitgegroeid tot een uniek verschijnsel voor dit land en het sijpelt tegenwoordig stilaan door naar andere landen .